
বিঃদ্ৰঃ: সকলো সময় New Delhi, India ৰ স্থানীয় সময় আৰু দি.এস্.তি সতে সমন্ৱয় ৰাখি ২৪ + ঘন্টা পদ্ধতিত দিয়া হৈছে (যদি গ্রহণযোগ্য)।
মাজৰাতিৰ পিছৰ সময় নতুন দিন হিচাপে ধাৰ্য্য় কৰা হৈছে। পঞ্জিকাত দিন সূৰ্যোদয়ৰ সতে আৰম্ভ আৰু অন্ত হয়।
হনুমান পূজা ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত, বিশেষকৈ গুজৰাটত, দীপাৱলী পূজাৰ এদিন আগতে কৰা হয়। এই দিনাই অযোধ্যাৰ প্ৰসিদ্ধ হনুমানগড়ী মন্দিৰত শ্ৰী হনুমান জন্মোৎসৱ পালন কৰা হয়। কিন্তু উত্তৰ ভাৰতত অধিকাংশ ভক্তই চৈত্ৰ পূৰ্ণিমাত হনুমান জন্মোৎসৱ পালন কৰে।
হনুমান পূজা আৰু কালী চৌদশ একে দিনতে পৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে কালী চৌদশৰ ৰাতি প্ৰেতাত্মাসকল আটাইতকৈ শক্তিশালী হয়। সেয়েহে সকলো প্ৰকাৰৰ অশুভ আত্মাৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ আৰু শক্তি আৰু বল লাভ কৰিবলৈ হনুমানজীৰ পূজা কৰা হয়।
আন এটা পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি, দৈত্যৰাজ ৰাৱণক পৰাস্ত কৰি চৈধ্য বছৰৰ বনবাস সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত ভগৱান শ্ৰীৰামৰ পুনৰ অযোধ্যালৈ আগমনৰ আনন্দত দীপাৱলী উৎসৱ পালন কৰা হয়। হনুমানজীৰ ভক্তি আৰু সমৰ্পণত সন্তুষ্ট হৈ ভগৱান শ্ৰীৰামে হনুমানজীক বৰ দিছিল যে তেওঁৰ আগতে হনুমানজীৰ পূজা কৰা হ'ব। সেইকাৰণে মানুহে দীপাৱলীৰ এদিন আগতে ভগৱান হনুমানৰ পূজা কৰে।
এই ব্ৰতত তাৎকালিক ৰাত্ৰিব্যাপিনী তিথি গ্ৰহণ কৰিব লাগে। যদি সেয়া দুদিন হয়, তেন্তে দ্বিতীয় দিনা ব্ৰত কৰিব লাগে। ব্ৰতীয়ে হনুমান জয়ন্তীৰ ব্ৰত উপলক্ষে ধনত্ৰয়োদশীৰ ৰাতি ভগৱান শ্ৰীৰাম, মাতা জানকী আৰু হনুমানজীক স্মৰণ কৰি ভূমিশয়ন কৰিব লাগে। তাৰ পাছত ৰূপ চতুৰ্দশীত অৰুণোদয়ৰ আগতে উঠি শ্ৰীৰাম-জানকী আৰু হনুমানজীক পুনৰ স্মৰণ কৰি প্ৰাতঃস্নানাদি কৰ্ম সম্পন্ন কৰিব। তাৰ পাছত হাতত পানী লৈ তলত দিয়া সঙ্কল্প গ্ৰহণ কৰক -
মমাখিলানিষ্টনিৰসনপূৰ্বকসকলাভীষ্টসিদ্ধয়ে
তেজোবলবুদ্ধিবিদ্যাধনধান্যসমৃদ্ধ্যায়ুৰাৰোগ্যাদিবৃদ্ধয়ে
চ হনুমদ্ব্ৰতং তদঙ্গীভূতপূজনং চ কৰিষ্যে।
ওপৰৰ সঙ্কল্প কৰাৰ পাছত হনুমানজীৰ পূৰ্বপ্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিমাৰ সন্মুখত পূব বা উত্তৰ দিশলৈ মুখ কৰি বহক আৰু বিনয়ৰ সৈতে তলত দিয়া প্ৰাৰ্থনা কৰক -
অতুলিতবলধামং স্বৰ্ণশৈলাভদেহং দনুজবনকৃশানুং জ্ঞানিনামগ্ৰগণ্যম্।
সকলগুণনিধানং বানৰাণামধীশং ৰঘুপতিবৰদূতং বাতজাতং নমামি॥
তাৰ পাছত হনুমানজীৰ যথাবিধি ষোড়শোপচাৰ পূজা কৰক। যদি ওচৰত নদী থাকে, তেন্তে তাৰ পানীৰে, নাথাকিলে শ্ৰীজল মিহলোৱা কূপোদক অৰ্থাৎ কুঁৱাৰ পানীৰে তেওঁক স্নান কৰাওক। বস্ত্ৰ হিচাপে ৰঙা কৌপীন আৰু পীতাম্বৰ পিন্ধাওক। গন্ধ হিচাপে জাফৰান মিহলোৱা চন্দন, মুঞ্জ ঘাঁহৰ যজ্ঞোপবীত আৰু ফুল হিচাপে শতপত্ৰ অৰ্থাৎ হাজাৰা, কেতকী, কৰবী আৰু আন হালধীয়া ৰঙৰ ফুল অৰ্পণ কৰক। তাৰ পাছত অগুৰু-তগৰ আদিৰ ধূপ আৰু গাইৰ ঘিউৰে ভৰা সলিতাযুক্ত প্ৰদীপ প্ৰজ্জ্বলিত কৰক। নৈবেদ্যত ঘৃতপক্ক অৰ্থাৎ ঘিউত ভজা অপূপ (পিঠা) অথবা আটা ঘিউত ভাজি গুৰ মিহলাই মোদক আৰু কল আদি ফল নিবেদন কৰক। অনন্তৰ নীৰাজন, নমস্কাৰ, পুষ্পাঞ্জলি আৰু প্ৰদক্ষিণাৰ পাছত তলত দিয়া প্ৰাৰ্থনা কৰক -
মনোজবং মাৰুততুল্যবেগং জিতেন্দ্ৰিয়ং বুদ্ধিমতাং বৰিষ্ঠম্।
বাতাত্মজং বানৰযূথমুখ্যং শ্ৰীৰামদূতং শিৰসা নমামি॥
ওপৰৰ প্ৰাৰ্থনাৰ পাছত প্ৰসাদ বিতৰণ কৰক আৰু সামৰ্থ্য অনুসৰি ব্ৰাহ্মণ ভোজন কৰাই নিজে আহাৰ গ্ৰহণ কৰক। ৰাতিৰ সময়ত দীপাৱলী, স্তোত্ৰপাঠ, গান-বাজনা আৰু সঙ্কীৰ্তন কৰি জাগৰণ কৰক। ব্ৰতৰ মাহাত্ম্য জানিবলৈ হনুমান জয়ন্তী ব্ৰত কথা পাঠ কৰক অথবা শ্ৰৱণ কৰক।
যদি কোনো কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবে ব্ৰত কৰিব লাগে, তেন্তে মাৰ্গশীৰ্ষ শুক্ল ত্ৰয়োদশীত প্ৰাতঃস্নানাদি কৰি এখন বেদীৰ ওপৰত অক্ষত-পুঞ্জৰ দ্বাৰা 13টা পদুম সজাওক। সেইবোৰৰ ওপৰত পানীৰে পূৰ্ণ পূজিত কলহ স্থাপন কৰক। তাৰ ওপৰত আচ্ছাদিত হালধীয়া বস্ত্ৰত 13টা পদুমৰ মাজত 13টা গাঁঠিযুক্ত ন সূতাৰ পীতসূত্ৰ অৰ্থাৎ হালধীয়া সূতা ৰাখক। তাৰ পাছত বেদীৰ পূজা কৰি ওপৰত কোৱা বিধি অনুসৰি অথবা পদ্ধতিৰ ক্ৰম অনুযায়ী হনুমানজীৰ পূজা, জপ, ধ্যান, উপাসনা আদি কৰক। ব্ৰাহ্মণ ভোজন আদিৰ পাছত নিজে আহাৰ গ্ৰহণ কৰি ব্ৰত সম্পন্ন কৰক।
এইদৰে শ্ৰদ্ধাৰে হনুমান জয়ন্তী ব্ৰত পালন কৰিলে ব্ৰতীৰ সমস্ত অভীষ্ট মনোৰথ সিদ্ধ হয় আৰু তেওঁৰ সকলো প্ৰকাৰৰ জ্ঞাত-অজ্ঞাত সংকটৰ নিবাৰণ হয়।