
বিঃদ্ৰঃ: সকলো সময় New Delhi, India ৰ স্থানীয় সময় আৰু দি.এস্.তি সতে সমন্ৱয় ৰাখি ১২ ঘন্টা পদ্ধতিত দিয়া হৈছে (যদি গ্রহণযোগ্য)।
মাজৰাতিৰ পিছৰ সময় নতুন দিন হিচাপে ধাৰ্য্য় কৰা হৈছে। পঞ্জিকাত দিন সূৰ্যোদয়ৰ সতে আৰম্ভ আৰু অন্ত হয়।
কালী চৌদশ ভূত চতুৰ্দশী নামেৰেও জনাজাত। কালী চৌদশ মূলতঃ পশ্চিম ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহত, বিশেষকৈ গুজৰাটত পালন কৰা হয়।
কালী চৌদশ দীপাৱলী উৎসৱৰ সময়ত চতুৰ্দশী তিথিত পালন কৰা হয়। কিন্তু কালী চৌদশৰ দিনটোক ৰূপ চৌদশ আৰু নৰক চতুৰ্দশীৰ সমান বুলি ভাবিব নালাগে, কাৰণ ই নৰক চতুৰ্দশীৰ এদিন আগতো পৰিব পাৰে। কালী চৌদশৰ দিন সেই সময়ত নিৰ্ধাৰিত হয়, যেতিয়া চতুৰ্দশী তিথি মধ্যৰাতিত বিদ্যমান থাকে, যিটো পঞ্জিকা অনুসাৰে মহানিশা কাল নামে জনাজাত।
যিহেতু কালী চৌদশৰ অনুষ্ঠানত মধ্যৰাতিত শ্মশানলৈ গৈ অন্ধকাৰৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী কালী আৰু বীৰ বেতালৰ পূজা কৰা হয়, সেয়েহে মধ্যৰাতিত চতুৰ্দশী থাকিলে সেই দিনটোকে কালী চৌদশৰ দিন হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।
দেখা যায় যে, অধিকাংশ পঞ্জিকাই এই পাৰ্থক্য নকৰে আৰু কালী চৌদশক ৰূপ চৌদশ আৰু নৰক চতুৰ্দশীৰ সৈতে একেলগে তালিকাভুক্ত কৰে। সেয়েহে কালী চৌদশৰ তাৰিখ চাওঁতে সাৱধান হোৱা উচিত।
ইয়াৰ উপৰি, কালী চৌদশ আৰু বাংলাৰ কালী পূজাক একেই বুলি ভাবিব নালাগে। বাংলাৰ কালী পূজা কালী চৌদশৰ এদিন পিছত মধ্যৰাতিত অমাৱস্যা তিথি বিদ্যমান থাকিলে পালন কৰা হয়।