
ଟିପ୍ପଣୀ: ସମସ୍ତ ସମୟ New Delhi, India ର ସ୍ଥାନୀୟ ସମୟରେ ଡି.ଏସ.ଟି ସମାଯୋଜନ (ଯଦି ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ) ସହିତ 12 ଘଣ୍ଟା ପ୍ରାରୂପରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯେଉଁ ସମୟ ପରଦିନକୁ ସୂଚିତ କରେ, ତାହା ପରଦିନର ତାରିଖ ସହିତ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ପଞ୍ଚାଙ୍ଗରେ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପରଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
କାଳୀ ଚୌଦସକୁ ଭୂତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ। କାଳୀ ଚୌଦସ ମୁଖ୍ୟତଃ ପଶ୍ଚିମ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ, ବିଶେଷକରି ଗୁଜରାଟରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।
କାଳୀ ଚୌଦସ, ଦିୱାଲି ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ତଥାପି, କାଳୀ ଚୌଦସ ଦିନକୁ ରୂପ ଚୌଦସ ତଥା ନରକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ସହ ସମାନ ମାନିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ନରକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀର ଏକ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ପଡ଼ିପାରେ। କାଳୀ ଚୌଦସ ଦିନ ସେହି ସମୟ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥି ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥାଏ, ଯାହାକୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ ମହାନିଶୀଥ କାଳ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
କାରଣ, କାଳୀ ଚୌଦସର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ସମୟରେ ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଇ ଅନ୍ଧକାରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ କାଳୀ ଓ ବୀର ବେତାଳଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତେଣୁ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଥିଲେ କାଳୀ ଚୌଦସ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ।
ଏପରି ଜଣାପଡ଼େ ଯେ, ଅଧିକାଂଶ ପଞ୍ଜିକା ଏହି ଭେଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ କାଳୀ ଚୌଦସକୁ ରୂପ ଚୌଦସ ଓ ନରକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ସହ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, କାଳୀ ଚୌଦସର ତିଥି ଦେଖିବା ସମୟରେ ସତର୍କ ରହିବା ଉଚିତ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, କାଳୀ ଚୌଦସ ଓ ବଙ୍ଗ କାଳୀ ପୂଜାକୁ ସମାନ ମନେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବଙ୍ଗ କାଳୀ ପୂଜା, କାଳୀ ଚୌଦସର ଏକ ଦିନ ପରେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥି ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲେ ପାଳନ କରାଯାଏ।