
ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯಗಳನ್ನು New Delhi, India ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 12 ಗಂಟೆ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಡಿ.ಎಸ್.ಟಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ (ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ) ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ನಂತರದ ಸಮಯಗಳಿಗೆ ಮರುದಿನದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ದಿನವು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಯಮ ದ್ವಿತೀಯಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ದ್ವಿತೀಯಾ ತಿಥಿಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಯಮ ದ್ವಿತೀಯಾವು ದೀಪಾವಳಿ ಪೂಜೆಯ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಮ ದ್ವಿತೀಯಾದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವದಂದು ಮೃತ್ಯುದೇವತೆಯಾದ ಯಮರಾಜನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಮದೇವನೊಂದಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ ಮತ್ತು ಯಮದೂತರ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಯಮ ದ್ವಿತೀಯಾ ದಿನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಮ ದ್ವಿತೀಯಾ ಪೂಜೆಗೆ ಅಪರಾಹ್ನ ಕಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಅಪರಾಹ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಮರಾಜ ಪೂಜೆಗೆ ಮೊದಲು, ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಯಮನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.
ಯಮ ಪೂಜೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ದಿನವು ಭಾಯಿ ದೂಜ್ ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾರ್ತಿಕ ದ್ವಿತೀಯಾ ದಿನ ಯಮುನಾ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಯಮರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದಳು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ದಿನವು ಯಮ ದ್ವಿತೀಯಾ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುವ ಸಹೋದರಿಯರಿಗೆ ಅಖಂಡ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯರಾಗುವ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಸಹೋದರಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಹೋದರರಿಗೆ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಭಾಯಿ ದೂಜ್ ದಿನ ಸಹೋದರಿಯರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರಿಗಾಗಿ ಭೋಜನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೈಯಾರೆ ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಮ ದ್ವಿತೀಯಾದ ಪವಿತ್ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಭಗವಾನ್ ಯಮನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು -
ಏಹ್ಯೇಹಿ ಮಾರ್ತಂಡಜ ಪಾಶಹಸ್ತ ಯಮಾಂತಕಾಲೋಕಧರಾಮರೇಶ।
ಭ್ರಾತೃದ್ವಿತೀಯಾಕೃತದೇವಪೂಜಾಂ ಗೃಹಾಣ ಚಾರ್ಘ್ಯಂ ಭಗವನ್ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ॥
ಭಾವಾರ್ಥ - ಹೇ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರನೇ! ಹೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಾಶವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವನೇ! ಹೇ ಯಮನೇ! ಹೇ ಅಂತಕನೇ! ಹೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವನೇ! ಹೇ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ! ತಾವು ನನ್ನ ಆವಾಹನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ದಯಮಾಡಿಸಿರಿ. ಭ್ರಾತೃ ದ್ವಿತೀಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಈ ದೇವಪೂಜೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ. ಹೇ ಭಗವನ್! ತಮಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.