বিঃদ্ৰঃ: সকলো সময় New Delhi, India ৰ স্থানীয় সময় আৰু দি.এস্.তি সতে সমন্ৱয় ৰাখি ২৪ ঘন্টা পদ্ধতিত দিয়া হৈছে (যদি গ্রহণযোগ্য)।
মাজৰাতিৰ পিছৰ সময় নতুন দিন হিচাপে ধাৰ্য্য় কৰা হৈছে। পঞ্জিকাত দিন সূৰ্যোদয়ৰ সতে আৰম্ভ আৰু অন্ত হয়।
অধিকাংশ ক্ষেত্ৰত গোৱৰ্ধন পূজা দীপাৱলী পূজাৰ পাছৰ দিনা পৰে আৰু এই দিনটো ভগৱান কৃষ্ণই দেৱৰাজ ইন্দ্ৰক পৰাজিত কৰাৰ স্মৰণত পালন কৰা হয়। কেতিয়াবা দীপাৱলী আৰু গোৱৰ্ধন পূজাৰ মাজত এদিনৰ ব্যৱধান থাকিব পাৰে।
ধৰ্মগ্ৰন্থত কাৰ্তিক মাহৰ প্ৰতিপদ তিথিত গোৱৰ্ধন পূজা উৎসৱ পালন কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। হিন্দু কেলেণ্ডাৰত প্ৰতিপদ তিথিৰ আৰম্ভণিৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি গোৱৰ্ধন পূজাৰ দিন অমাৱস্যাৰ দিনাই, অৰ্থাৎ সাধাৰণতকৈ এদিন আগতো পৰিব পাৰে।
গোৱৰ্ধন পূজাক অন্নকূট পূজা বুলিও কোৱা হয়। এই দিনা ঘেহুঁ, চাউলৰ দৰে শস্য, বেচনৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা কঢ়ী আৰু পাতযুক্ত শাক-পাচলিৰে প্ৰস্তুত কৰা আহাৰ ৰান্ধি ভগৱান কৃষ্ণক অৰ্পণ কৰা হয়।
মহাৰাষ্ট্ৰত এই দিনটো বলি প্ৰতিপদ বা বলি পাড়োৱা ৰূপে পালন কৰা হয়। বামন, যিজন ভগৱান বিষ্ণুৰ এক অৱতাৰ, তেওঁৰ ৰজা বলিৰ ওপৰত বিজয় আৰু তাৰ পাছত বলিক পাতাল লোকলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ স্মৰণত এই দিনা তেওঁক স্মৰণ কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে ভগৱান বামনে দিয়া বৰৰ কাৰণে অসুৰ ৰজা বলি এই দিনা পাতাল লোকৰ পৰা পৃথিৱীলোকলৈ আহে।
অধিকাংশ ক্ষেত্ৰত গোৱৰ্ধন পূজাৰ দিন গুজৰাটী নৱবৰ্ষৰ দিনৰ লগত মিলি যায়, যিটো কাৰ্তিক মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰতিপদত পালন কৰা হয়। প্ৰতিপদ তিথিৰ আৰম্ভণিৰ সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি গুজৰাটী নৱবৰ্ষৰ দিনৰ এদিন আগতে গোৱৰ্ধন পূজা পালন কৰিব পাৰি।
গোৱৰ্ধন পূজাৰ সময়ত ভগৱান গোৱৰ্ধনক স্মৰণ কৰি যথাশক্তি তলত দিয়া মন্ত্ৰ জপ কৰা উচিত -
গোৱৰ্ধন ধৰাধাৰ গোকুলত্ৰাণকাৰক।
বহুবাহুকৃতচ্ছায় গৱাং কোটিপ্ৰদো ভৱ॥
অৰ্থ - হে গোৱৰ্ধন পৰ্বত! হে পৃথিৱীৰ আধাৰ! হে গোকুলৰ ৰক্ষাকাৰী! নিজৰ বিশাল বাহু অৰ্থাৎ শিখৰৰ দ্বাৰা ছাঁ প্ৰদানকাৰী শ্ৰী গোৱৰ্ধননাথ! আপুনি মোক কোটি কোটি গৰু প্ৰদান কৰক।
তলত দিয়া মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি গো মাতাৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰা উচিত -
লক্ষ্মীৰ্যা লোকপালানাং ধেনুৰূপেণ সংস্থিতা।
ঘৃতং ৱহতি যজ্ঞাৰ্থে মম পাপং ৱ্যপোহতু॥
অৰ্থ - যি লক্ষ্মী সকলো লোকপাল আৰু দিকপালৰ বাবে ধেনু অৰ্থাৎ গাইৰ ৰূপত বিৰাজমান আৰু যিয়ে যজ্ঞ সম্পাদনৰ বাবে পবিত্ৰ ঘিউ প্ৰদান কৰে, সেই গো-ৰূপী ভগৱতী লক্ষ্মীয়ে মোৰ সকলো পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ কৰক।
ভগৱান কৃষ্ণ আৰু দেৱৰাজ ইন্দ্ৰৰ মাজত হোৱা দ্বন্দ্ব সম্পৰ্কীয় গোৱৰ্ধন পূজা কথা ইয়াত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গোৱৰ্ধন পূজা কথা অন্নকূট পূজা কথা নামেৰেও জনাজাত। এই কথাত ভগৱান কৃষ্ণই গোৱালপোলাসকলক ইন্দ্ৰোৎসৱৰ সলনি গোৱৰ্ধনোৎসৱ পালন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।
এয়া ভগৱান গোৱৰ্ধনক উৎসৰ্গিত সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় আৰু সুপৰিচিত আৰতি, যিটো গোৱৰ্ধন মহাৰাজৰ বিভিন্ন উপলক্ষে গোৱা হয়।
এই গোৱৰ্ধন পূজা বিধি অনুসৰণ কৰি সহজেই ঘৰতে গোৱৰ্ধন পূজা কৰিব পাৰি। ব্ৰজ অঞ্চলত গোৱৰ্ধন পূজা উৎসৱ অতি আনন্দ আৰু উৎসাহৰ সৈতে পালন কৰা হয়। এই দিনা দেশী গৰুৰ গোবৰেৰে ভগৱান গোৱৰ্ধনৰ মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰি তেওঁৰ পূজা-অৰ্চনা কৰা হয়।
গোপাষ্টমী কাৰ্তিক মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ অষ্টমী তিথিত পালন কৰা হয়। মথুৰা, বৃন্দাৱন আৰু ব্ৰজৰ অন্যান্য অঞ্চলত এয়া এক অতি জনপ্ৰিয় উৎসৱ। গোপাষ্টমীৰ দিনা গাই আৰু সিহঁতৰ পোৱালীক সজাই যথাবিধি পূজা কৰা হয়।
দীপাৱলী হিন্দুসকলৰ এক প্ৰধান উৎসৱ। পাঁচ দিনীয়া দীপাৱলী উৎসৱত বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ পূজা কৰা হয়। ধনত্ৰয়োদশী, নৰক চতুৰ্দশী, লক্ষ্মী পূজা, গোৱৰ্ধন পূজা আৰু ভাইয়া দুজ এই পাঁচ দিনীয়া দীপাৱলী উৎসৱৰ অংশ।
দীপাৱলী পাঁচ দিনীয়া উৎসৱ, যিটো ধনতেৰসৰ পৰা আৰম্ভ হৈ ভাইয়া দুজত শেষ হয়। এই পৃষ্ঠাত দীপাৱলী পূজাৰ কেলেণ্ডাৰ দিয়া হৈছে, যাৰ জৰিয়তে আপুনি দীপাৱলীৰ বিভিন্ন আচাৰ আৰু সেইবোৰৰ শুভ সময়ৰ বিষয়ে বিস্তাৰিত তথ্য পাব পাৰে।
দীপাৱলী পূজাৰ মন্ত্ৰৰ এক সংকলন দিয়া হৈছে। এই দীপাৱলী পূজা মন্ত্ৰ সংকলনত গোবৎস দ্বাদশী মন্ত্ৰ, যম দীপম মন্ত্ৰ আৰু অভ্যংগ স্নান মন্ত্ৰৰ দৰে বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্ত্ৰ আছে। এই মন্ত্ৰবোৰ পাঁচ দিনীয়া দীপাৱলী উৎসৱৰ বিভিন্ন পৰ্বত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
হিন্দু পঞ্জিকা অনুসৰি কাৰ্তিক মাহৰ প্ৰতিপদ তিথি বলি প্ৰতিপদ নামে জনাজাত। এই উৎসৱ দীপাৱলী পূজাৰ পাছৰ দিনা পালন কৰা হয়। বলি পূজা আৰু গোৱৰ্ধন পূজা একেটা দিনতে পালন কৰা হয়। এই উপলক্ষে দৈত্যৰাজ বলিৰ ভক্তিভাৱেৰে পূজা কৰা হয়।
ভগৱান কৃষ্ণ হিন্দু ধৰ্মত পূজা কৰা সকলোতকৈ জনপ্ৰিয় দেৱতাসকলৰ ভিতৰত অন্যতম। কৃষ্ণ ভগৱান বিষ্ণুৰ নৱম অৱতাৰ। কংসৰ অত্যাচাৰৰ পৰা ব্ৰজবাসীক ৰক্ষা কৰিবলৈ ভগৱান বিষ্ণু শ্ৰীকৃষ্ণ ৰূপে অৱতীৰ্ণ হৈছিল।
ভগৱান ইন্দ্ৰ হিন্দু ধৰ্মত পূজা কৰা প্ৰধান দেৱতাসকলৰ ভিতৰত অন্যতম। হিন্দু শাস্ত্ৰত ইন্দ্ৰক দেৱতাসকলৰ ৰজা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ভগৱান ইন্দ্ৰই বৰষুণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু স্বৰ্গলোকত শাসন কৰে। কিন্তু ইন্দ্ৰক দেৱতাৰ সলনি এটা পদ বুলিও গণ্য কৰা হয়।
ভগৱান বামন ভগৱান বিষ্ণুৰ পঞ্চম অৱতাৰ। ৰজা বলিৰ শাসনৰ পৰা দেৱলোকক মুক্ত কৰিবলৈ আৰু বলিৰ অহংকাৰ নাশ কৰিবলৈ ভগৱান বিষ্ণুৱে বামন ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। ভগৱান বামনক ত্ৰিবিক্ৰম নামেৰেও জনা যায়।
