
കുറിപ്പ്: എല്ലാ സമയങ്ങളും New Delhi, India ലെ പ്രാദേശിക സമയത്തിൽ, ഡി.എസ്.ടി ക്രമീകരണത്തോടെ (ബാധകമെങ്കിൽ) 12 മണിക്കൂർ രീതിയിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു.
അർദ്ധരാത്രിക്ക് ശേഷമുള്ള സമയങ്ങൾക്ക് ശേഷം അടുത്ത ദിവസത്തെ തീയതി ചേർത്തിരിക്കുന്നു. പഞ്ചാംഗത്തിൽ ദിവസം ആരംഭിക്കുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതും സൂര്യോദയത്തോടെയാണ്.
ഹനുമാൻ പൂജ ഇന്ത്യയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ, പ്രധാനമായും ഗുജറാത്തിൽ, ദീപാവലി പൂജയ്ക്ക് ഒരു ദിവസം മുമ്പ് നടത്തുന്നു. ഇതേ ദിവസം അയോധ്യയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഹനുമാൻഗഢി ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീ ഹനുമാൻ ജന്മോത്സവം ആഘോഷിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ഭൂരിഭാഗം ഭക്തരും ചൈത്ര പൗർണ്ണമിയിൽ ഹനുമാൻ ജയന്തി ആഘോഷിക്കുന്നു.
ഹനുമാൻ പൂജയും കാളി ചൗദസും ഒരേ ദിവസമാണ് വരുന്നത്. കാളി ചൗദസിന്റെ രാത്രിയിൽ പ്രേതാത്മാക്കൾ ഏറ്റവും ശക്തരായിരിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ എല്ലാത്തരം ദുഷ്ടശക്തികളിൽ നിന്നുമുള്ള സംരക്ഷണത്തിനും ശക്തിയും ബലവും ലഭിക്കുന്നതിനുമായി ഹനുമാനെ പൂജിക്കുന്നു.
മറ്റൊരു പൗരാണിക കഥ അനുസരിച്ച്, അസുരരാജാവായ രാവണനെ പരാജയപ്പെടുത്തി പതിനാല് വർഷത്തെ വനവാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ശ്രീരാമൻ വീണ്ടും അയോധ്യയിൽ എത്തിയതിന്റെ സന്തോഷത്തിലാണ് ദീപാവലി ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഹനുമാന്റെ ഭക്തിയിലും സമർപ്പണത്തിലും പ്രസന്നനായ ഭഗവാൻ ശ്രീരാമൻ, തനിക്ക് മുമ്പ് ഹനുമാനെ പൂജിക്കുമെന്ന വരം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി. അതുകൊണ്ടാണ് ആളുകൾ ദീപാവലിക്ക് ഒരു ദിവസം മുമ്പ് ഹനുമാൻ ഭഗവാനെ പൂജിക്കുന്നത്.
ഈ വ്രതത്തിൽ അതത് സമയത്തെ രാത്രിവ്യാപിനി തിഥി സ്വീകരിക്കണം. അത് രണ്ട് ദിവസം വന്നാൽ രണ്ടാം ദിവസം വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. വ്രതക്കാരൻ ഹനുമാൻ ജയന്തി വ്രതത്തിനായി ധൻത്രയോദശി രാത്രിയിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീരാമനെയും ജാനകീ മാതാവിനെയും ഹനുമാനെയും സ്മരിച്ച് നിലത്ത് കിടക്കണം. തുടർന്ന് രൂപ ചതുർദശി ദിവസം അരുണോദയത്തിന് മുമ്പ് ഉണർന്ന് ശ്രീരാമ-ജാനകിമാരെയും ഹനുമാനെയും വീണ്ടും സ്മരിച്ച് പ്രഭാതത്തിൽ സ്നാനാദി കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കണം. അതിനുശേഷം കയ്യിൽ ജലം എടുത്ത് താഴെ പറയുന്ന സങ്കൽപം ചെയ്യണം -
മമാഖിലാനിഷ്ടനിരസനപൂർവകസകലാഭീഷ്ടസിദ്ധയേ
തേജോബലബുദ്ധിവിദ്യാധനധാന്യസമൃദ്ധ്യായുരാരോഗ്യാദിവൃദ്ധയേ
ച ഹനുമദ്വ്രതം തദംഗീഭൂതപൂജനം ച കരിഷ്യേ॥
മുകളിൽ പറഞ്ഞ സങ്കൽപം ചെയ്തശേഷം ഹനുമാന്റെ മുമ്പേ പ്രതിഷ്ഠിച്ച വിഗ്രഹത്തിന് മുന്നിൽ കിഴക്കോ വടക്കോ ദിക്കിലേക്ക് അഭിമുഖമായി ഇരുന്ന് വിനയപൂർവം താഴെ പറയുന്ന പ്രാർത്ഥന ചൊല്ലണം -
അതുലിതബലധാമം സ്വർണശൈലാഭദേഹം ദനുജവനകൃശാനും ജ്ഞാനിനാമഗ്രഗണ്യമ്।
സകലഗുണനിധാനം വാനരാണാമധീശം രഘുപതിവരദൂതം വാതജാതം നമാമി॥
തുടർന്ന് ഹനുമാനെ വിധിപ്രകാരം ഷോഡശോപചാര പൂജ ചെയ്യണം. സമീപത്ത് നദിയുണ്ടെങ്കിൽ അതിലെ ജലം കൊണ്ടും, ഇല്ലെങ്കിൽ ശ്രീജലം കലർന്ന കൂപോദകം അതായത് കിണറ്റിലെ വെള്ളം കൊണ്ടും അഭിഷേകം ചെയ്യണം. വസ്ത്രമായി ചുവന്ന കൗപീനവും പീതാംബരവും അണിയിക്കണം. ഗന്ധത്തിൽ കുങ്കുമപ്പൂ കലർന്ന ചന്ദനവും, മുഞ്ഞപ്പുല്ലിന്റെ യജ്ഞോപവീതവും, പുഷ്പങ്ങളിൽ ശതപത്രം അതായത് ഹജാരാ, കേതകി, അരളി തുടങ്ങിയ മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള പൂക്കളും സമർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് അകിൽ, തഗരം മുതലായവയുടെ ധൂപവും പശുവിൻ നെയ്യ് നിറച്ച തിരിയിട്ട ദീപവും തെളിയിക്കണം. നിവേദ്യമായി ഘൃതപക്വം അതായത് നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത അപൂപം (അപ്പം) അല്ലെങ്കിൽ ഗോതമ്പുമാവ് നെയ്യിൽ വറുത്ത് ശർക്കര ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ മോദകം, വാഴപ്പഴം തുടങ്ങിയ പഴങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് നീരാജനം, നമസ്കാരം, പുഷ്പാഞ്ജലി, പ്രദക്ഷിണം എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം താഴെ പറയുന്ന പ്രാർത്ഥന ചൊല്ലണം -
മനോജവം മാരുതതുല്യവേഗം ജിതേന്ദ്രിയം ബുദ്ധിമതാം വരിഷ്ഠമ്।
വാതാത്മജം വാനരയൂഥമുഖ്യം ശ്രീരാമദൂതം ശിരസാ നമാമി॥
മുകളിലെ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം പ്രസാദം വിതരണം ചെയ്യുകയും കഴിവനുസരിച്ച് ബ്രാഹ്മണഭോജനം നടത്തി സ്വയം ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും ചെയ്യണം. രാത്രിയിൽ ദീപാവലി ആഘോഷിച്ചും സ്തോത്രപാരായണം, ഗാനാലാപനം, വാദ്യം, സങ്കീർത്തനം എന്നിവ ചെയ്തും ഉറക്കമൊഴിയണം. വ്രതത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അറിയുന്നതിനായി ഹനുമാൻ ജയന്തി വ്രത കഥ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ വേണം.
ഏതെങ്കിലും കാര്യസിദ്ധിക്കായി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നുവെങ്കിൽ മാർഗശീർഷ ശുക്ല ത്രയോദശി ദിവസം പ്രഭാതത്തിൽ സ്നാനാദികൾ ചെയ്ത് ഒരു വേദിയിൽ അക്ഷതക്കൂട്ടം കൊണ്ട് 13 താമരകൾ വരയ്ക്കണം. അവയ്ക്ക് മുകളിൽ ജലം നിറച്ച പൂജിച്ച കലശം സ്ഥാപിക്കണം. അതിന് മുകളിൽ വിരിച്ച മഞ്ഞ വസ്ത്രത്തിൽ 13 താമരകളിൽ 13 കെട്ടുകളുള്ള ഒൻപത് ഇഴയുള്ള പീതസൂത്രം അതായത് മഞ്ഞ ചരട് വയ്ക്കണം. അതിനുശേഷം വേദിയെ പൂജിച്ച് മുകളിൽ പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരമോ പദ്ധതിയുടെ ക്രമമനുസരിച്ചോ ഹനുമാനെ പൂജിക്കുകയും ജപം, ധ്യാനം, ഉപാസന മുതലായവ ചെയ്യുകയും വേണം. ബ്രാഹ്മണഭോജനം മുതലായവയ്ക്ക് ശേഷം സ്വയം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് വ്രതം പൂർത്തിയാക്കണം.
ഇങ്ങനെ ശ്രദ്ധയോടെ ഹനുമാൻ ജയന്തി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിലൂടെ വ്രതക്കാരന്റെ എല്ലാ അഭീഷ്ട മനോരഥങ്ങളും സിദ്ധിക്കുകയും അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതുമായ എല്ലാത്തരം സങ്കടങ്ങളും നീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.