2023 गोवर्धन पूजेची तारीख आणि वेळ नई दिल्ली, राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र, भारत साठी

भगवान श्रीकृष्ण आणि देवराज इंद्र यांच्यात झालेल्या संघर्षावर आधारित गोवर्धन पूजा कथेचे वर्णन येथे केले आहे. गोवर्धन पूजा कथा अन्नकूट पूजा कथा म्हणूनही ओळखली जाते. या कथेत भगवान श्रीकृष्ण गवळी मुलांना इंद्रोत्सव साजरा करण्याऐवजी गोवर्धनोत्सव साजरा करण्याचा निर्देश देतात.

श्री गोवर्धन महाराज, ओ महाराज, तेरे माथे मुकुट विराज रहेओ। तोपे पान चढ़े तोपे फूल चढ़े, तोपे चढ़े दूध की धार...॥ ही भगवान गोवर्धन यांना समर्पित सर्वाधिक प्रचलित आणि लोकप्रिय आरती आहे. या गोवर्धन आरतीचे गायन गोवर्धन महाराजांच्या विविध प्रसंगी केले जाते.

या गोवर्धन पूजा विधीच्या साहाय्याने आपण घरी सहजपणे गोवर्धन पूजा करू शकता. गोवर्धन पूजा उत्सव प्रामुख्याने व्रज प्रदेशात अत्यंत हर्षोल्लासाने साजरा केला जातो. या दिवशी लोक देशी गायीच्या शेणापासून भगवान गोवर्धनाची आकृती तयार करून त्यांची पूजा करतात.

गोपाष्टमीचा सण कार्तिक शुक्ल पक्षातील अष्टमी तिथीला साजरा केला जातो. मथुरा, वृंदावन आणि व्रजच्या इतर भागांमध्ये हा अत्यंत लोकप्रिय सण आहे. गोपाष्टमीच्या दिवशी गाई आणि त्यांच्या वासरांना सजवून पूर्ण विधी-विधानांनी त्यांची पूजा केली जाते.

दिवाळी हा हिंदूंचा एक प्रमुख सण आहे. पाच दिवसांच्या दिवाळी उत्सवात विविध देवी-देवतांची पूजा केली जाते. धनत्रयोदशी, नरक चतुर्दशी, लक्ष्मी पूजन, गोवर्धन पूजा आणि भाऊबीज हे या पाच दिवसांच्या दिवाळी उत्सवाचे भाग आहेत.

दिवाळी हा पाच दिवसांचा उत्सव असून तो धनत्रयोदशीपासून सुरू होऊन भाऊबीजेला समाप्त होतो. दिवाळी पूजा कॅलेंडर या पृष्ठावर दिले आहे, ज्याद्वारे आपण दिवाळी उत्सवात येणाऱ्या प्रत्येक दिवसाचे विधी आणि त्यांचे मुहूर्त याविषयी सविस्तर माहिती मिळवू शकता.

दिवाळी पूजा मंत्रांचा संग्रह देण्यात आला आहे. या दिवाळी पूजा मंत्र संग्रहात गोवत्स द्वादशी मंत्र, यम दीपम मंत्र आणि अभ्यंग स्नान मंत्र यांसारख्या विविध महत्त्वाच्या मंत्रांचा समावेश आहे. हे मंत्र पाच दिवसांच्या दिवाळी उत्सवातील विविध सणांदरम्यान वापरले जातात.

हिंदू पंचांगानुसार कार्तिक महिन्यातील प्रतिपदा तिथी बलि प्रतिपदा म्हणून ओळखली जाते. हा सण दिवाळी पूजा झाल्यानंतरच्या दुसऱ्या दिवशी साजरा केला जातो. बलि पूजा आणि गोवर्धन पूजा एकाच दिवशी साजऱ्या केल्या जातात. या प्रसंगी दैत्यराज बलि यांची भक्तिभावाने पूजा केली जाते.

भगवान कृष्ण हिंदू धर्मात पूजल्या जाणाऱ्या सर्वाधिक लोकप्रिय देवतांपैकी एक आहेत. कृष्णाला भगवान विष्णू यांचा नववा अवतार मानले जाते. कंसच्या अत्याचारांपासून व्रजवासीयांचे रक्षण करण्यासाठी भगवान विष्णू श्रीकृष्णाच्या रूपात अवतरले.

भगवान इंद्र हिंदू धर्मात पूजल्या जाणाऱ्या प्रमुख देवतांपैकी एक आहेत. हिंदू धर्मग्रंथांमध्ये इंद्राचे वर्णन देवांचा राजा असे केले आहे. भगवान इंद्र पाऊस इत्यादींचे नियंत्रण करतात आणि स्वर्गलोकावर राज्य करतात. तथापि, इंद्र हे देवतेऐवजी एक पद असल्याचेही मानले जाते.

भगवान वामन हे भगवान विष्णू यांचे पाचवे अवतार मानले जातात. राजा बलिच्या शासनातून देवलोकाला मुक्त करण्यासाठी आणि बलिचा अहंकार नष्ट करण्यासाठी भगवान विष्णूंनी वामन रूप धारण केले. भगवान वामन यांना त्रिविक्रम असेही म्हणतात.