കുറിപ്പ്: എല്ലാ സമയങ്ങളും New Delhi, India ലെ പ്രാദേശിക സമയത്തിൽ, ഡി.എസ്.ടി ക്രമീകരണത്തോടെ (ബാധകമെങ്കിൽ) 12 മണിക്കൂർ രീതിയിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു.
അർദ്ധരാത്രിക്ക് ശേഷമുള്ള സമയങ്ങൾക്ക് ശേഷം അടുത്ത ദിവസത്തെ തീയതി ചേർത്തിരിക്കുന്നു. പഞ്ചാംഗത്തിൽ ദിവസം ആരംഭിക്കുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതും സൂര്യോദയത്തോടെയാണ്.
പഞ്ചാംഗം വൈദിക ജ്യോതിഷത്തിൽ കാലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സമ്പ്രദായമാണ്. ആധുനിക കാലത്ത് ആളുകൾ സമയം അറിയാൻ കലണ്ടറും ക്ലോക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഹിന്ദു ധർമ്മം പിന്തുടരുന്നവർ കാലനിർണയത്തിന് പഞ്ചാംഗം ഉപയോഗിക്കുന്നു. സൂര്യോദയം, സൂര്യാസ്തമയം, ചന്ദ്രോദയം, ചന്ദ്രാസ്തമയം എന്നിവ മാത്രമല്ല, ഒരു ദിവസത്തിലെ ശുഭവും അശുഭവുമായ സമയങ്ങളും പഞ്ചാംഗം അറിയിക്കുന്നു.
മറ്റൊരു രീതിയിൽ പറഞ്ഞാൽ, പഞ്ചാംഗം ഒരു വൈദിക ഘടികാരമാണ്, അത് ഏത് ഭൂമിശാസ്ത്ര സ്ഥാനത്തിനായി തയ്യാറാക്കിയോ ആ സ്ഥാനത്തിന് മാത്രമേ സാധുവാകൂ. അതിനാൽ ലോകത്തിലെ ഓരോ നഗരത്തിനും പഞ്ചാംഗം വെവ്വേറെ തയ്യാറാക്കുന്നു.
പഞ്ചാംഗത്തിൽ അഞ്ച് മുഖ്യ അംഗങ്ങളുണ്ട്, അവ തിഥി, നക്ഷത്രം, യോഗം, കരണം, വാരം (അതായത് ആഴ്ചയിലെ ദിവസം) എന്നിവയാണ്. ഈ അഞ്ച് അംഗങ്ങളെ ലഗ്നം, സൂര്യോദയം, സൂര്യാസ്തമയം, ചന്ദ്രോദയം, പകലിന്റെയും രാത്രിയുടെയും ദൈർഘ്യം, ചന്ദ്രന്റെയും സൂര്യന്റെയും രാശി സ്ഥാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അധിക ഘടകങ്ങളുമായി ചേർക്കുമ്പോൾ നിരവധി ശുഭ, അശുഭ യോഗങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു.
എല്ലാ ദിവസവും സംഭവിക്കാതെ, ഏത് ദിവസവും യാദൃച്ഛികമായി ഉണ്ടാകുന്ന ചില യോഗങ്ങളും പഞ്ചാംഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദൃക് പഞ്ചാംഗത്തിൽ ഭദ്ര, പഞ്ചകം, ഗണ്ഡ മൂലം, വിഞ്ഛുഡോ, ദ്വിപുഷ്കര യോഗം, ത്രിപുഷ്കര യോഗം, രവി പുഷ്യ യോഗം, ഗുരു പുഷ്യ യോഗം, സർവാർത്ഥ സിദ്ധി യോഗം, അമൃത സിദ്ധി യോഗം, രവി യോഗം, ജ്വാലാമുഖി യോഗം, ആഡൽ യോഗം, വിഡാൽ യോഗം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏത് ദിവസവും യാദൃച്ഛികമായി ഉണ്ടാകുന്ന, ദിനപഞ്ചാംഗത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ശുഭ, അശുഭ യോഗങ്ങളുടെ ശേഖരമാണിവ.
പഞ്ചാംഗം ദിവസം മുഴുവൻ നോക്കേണ്ട ഒരു വൈദിക ഘടികാരം പോലെയാണ്. പഞ്ചാംഗത്തിന്റെ ദൈനംദിന കണക്കുകൂട്ടൽ ആവശ്യമായ ചില അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ -
മുകളിൽ പറഞ്ഞവ സമുദ്രത്തിലെ ഒരു തുള്ളി മാത്രമാണ്, ഹിന്ദു ധർമ്മം പിന്തുടരുന്നവർ പഞ്ചാംഗം ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതികൾ എണ്ണമറ്റതാണ്. വരാനിരിക്കുന്ന ഉത്സവങ്ങൾ, വ്രത ദിനങ്ങൾ, വിവിധ പ്രധാന ശുഭ, അശുഭ യോഗങ്ങൾ എന്നിവയും ദിനപഞ്ചാംഗം വഴിയാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.